Trong vận chuyển quốc tế, đặc biệt là vận tải hàng không và chuyển phát nhanh, mọi kiện hàng đều phải trải qua quy trình kiểm tra an ninh trước khi được đưa lên phương tiện vận chuyển. Tuy nhiên, không phải tất cả hàng hóa đều được kiểm tra ở cùng một mức độ. Một số mặt hàng có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn bay, sức khỏe cộng đồng hoặc an ninh quốc gia sẽ phải trải qua quy trình kiểm tra nghiêm ngặt hơn.
Việc hiểu rõ những mặt hàng cần kiểm tra an ninh đặc biệt sẽ giúp người gửi chuẩn bị chứng từ đầy đủ, đóng gói đúng quy cách và hạn chế tình trạng chậm trễ trong quá trình vận chuyển.
Kiểm tra an ninh hàng hóa là gì?
Kiểm tra an ninh là quy trình bắt buộc nhằm đảm bảo hàng hóa không chứa các vật phẩm nguy hiểm, hàng cấm hoặc những yếu tố có thể gây mất an toàn trong quá trình vận chuyển.
Tùy theo loại hàng và quốc gia nhập khẩu, kiện hàng có thể được:
- Soi chiếu bằng máy X-ray.
- Kiểm tra thủ công.
- Đối chiếu chứng từ.
- Kiểm tra thành phần hoặc nguồn gốc.
- Kiểm tra theo quy định của hãng hàng không và cơ quan hải quan.
Đối với hàng không quốc tế, các quy định về an ninh được xây dựng theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) và Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO).
1. Hàng điện tử có pin Lithium
Đây là nhóm hàng được kiểm tra nhiều nhất hiện nay.
Bao gồm:
- Điện thoại di động
- Laptop
- Máy tính bảng
- Đồng hồ thông minh
- Máy ảnh
- Camera
- Flycam
- Pin sạc dự phòng
- Pin Lithium rời
Pin Lithium có khả năng sinh nhiệt hoặc cháy nổ nếu bị va đập, chập mạch hoặc đóng gói không đúng quy cách. Vì vậy, người gửi thường phải khai báo rõ số lượng pin, công suất và loại thiết bị trước khi vận chuyển.
2. Chất lỏng, gel và bình xịt
Các sản phẩm ở dạng lỏng luôn được kiểm tra kỹ vì có thể chứa hóa chất dễ cháy hoặc các thành phần bị hạn chế.
Một số mặt hàng phổ biến gồm:
- Nước hoa
- Mỹ phẩm dạng lỏng
- Serum
- Tinh dầu
- Sơn
- Keo
- Dầu gội
- Bình xịt dưỡng tóc
- Xịt khoáng
Một số sản phẩm dạng bình xịt hoặc có áp suất cao có thể không được chấp nhận vận chuyển bằng đường hàng không hoặc phải đáp ứng các yêu cầu đặc biệt về đóng gói và khai báo.
3. Hóa chất và hàng nguy hiểm
Đây là nhóm hàng chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt nhất.
Ví dụ:
- Chất dễ cháy
- Dung môi
- Sơn công nghiệp
- Axit
- Chất oxy hóa
- Hóa chất phòng thí nghiệm
- Khí nén
- Chất ăn mòn
Những mặt hàng này được xếp vào nhóm Dangerous Goods (DG) và chỉ được vận chuyển khi đáp ứng đầy đủ quy định về đóng gói, dán nhãn và khai báo theo tiêu chuẩn quốc tế.
4. Thực phẩm và nông sản
Không phải mọi loại thực phẩm đều được vận chuyển giống nhau.
Các mặt hàng thường được kiểm tra gồm:
- Thực phẩm khô
- Hải sản khô
- Gia vị
- Bột thực phẩm
- Trái cây sấy
- Hạt giống
- Thảo dược
Nhiều quốc gia như Mỹ, Úc, New Zealand hoặc Hàn Quốc có quy định kiểm dịch sinh học rất nghiêm ngặt nhằm ngăn ngừa sâu bệnh và dịch hại. Do đó, thực phẩm có thể bị yêu cầu bổ sung giấy tờ hoặc kiểm tra kỹ trước khi thông quan.
5. Thuốc và thực phẩm chức năng
Các sản phẩm liên quan đến sức khỏe luôn được kiểm tra về:
- Thành phần
- Hàm lượng hoạt chất
- Giấy phép lưu hành
- Nguồn gốc xuất xứ
Một số quốc gia yêu cầu người nhận phải cung cấp đơn thuốc hoặc giấy phép nhập khẩu đối với một số loại thuốc và thực phẩm chức năng.
6. Hàng hóa có giá trị cao
Những mặt hàng như:
- Trang sức
- Kim loại quý
- Đồng hồ cao cấp
- Thiết bị điện tử đắt tiền
- Đá quý
không chỉ được kiểm tra an ninh mà còn được áp dụng quy trình bảo quản riêng nhằm giảm thiểu nguy cơ mất mát hoặc thất lạc trong quá trình vận chuyển.
7. Máy móc và thiết bị cơ khí
Một số thiết bị có kết cấu phức tạp sẽ được kiểm tra để xác định:
- Có chứa pin hay không.
- Có bộ phận tạo áp suất không.
- Có chất lỏng bên trong không.
- Có thành phần bị hạn chế vận chuyển hay không.
Trong một số trường hợp, cơ quan kiểm tra có thể yêu cầu mở kiện hàng để kiểm tra trực tiếp.
8. Hàng hóa dạng bột
Các loại hàng dạng bột thường được kiểm tra kỹ hơn do khó xác định thành phần thông qua hình ảnh soi chiếu.
Ví dụ:
- Bột thực phẩm
- Bột mỹ phẩm
- Bột hóa chất
- Bột thảo dược
Nhiều hãng vận chuyển yêu cầu người gửi cung cấp MSDS (Material Safety Data Sheet) hoặc tài liệu mô tả thành phần đối với một số loại bột để đảm bảo an toàn trong quá trình vận chuyển.
Vì sao hàng bị kiểm tra an ninh không đồng nghĩa với việc bị giữ lại?
Nhiều khách hàng lo lắng khi thấy trạng thái đơn hàng hiển thị “Security Check” hoặc “Under Inspection”. Thực tế, đây là bước kiểm tra bình thường trong quy trình vận chuyển quốc tế.
Nếu:
- Khai báo đúng nội dung hàng hóa.
- Đóng gói đúng tiêu chuẩn.
- Cung cấp đầy đủ chứng từ.
thì kiện hàng sẽ nhanh chóng được thông qua và tiếp tục hành trình.
Chỉ những trường hợp phát hiện dấu hiệu bất thường, thiếu hồ sơ hoặc vi phạm quy định mới bị giữ lại để kiểm tra bổ sung.
Làm thế nào để hạn chế việc kiểm tra kéo dài?
Để đơn hàng được xử lý nhanh hơn, người gửi nên:
- Khai báo trung thực và đầy đủ nội dung hàng hóa.
- Đóng gói theo đúng hướng dẫn của đơn vị vận chuyển.
- Chuẩn bị hóa đơn, chứng từ và giấy phép (nếu có).
- Kiểm tra trước danh mục hàng cấm hoặc hàng hạn chế tại quốc gia nhập khẩu.
- Lựa chọn đơn vị logistics có kinh nghiệm xử lý hàng đặc biệt.
Kết luận
Kiểm tra an ninh là một khâu quan trọng nhằm đảm bảo an toàn cho toàn bộ quá trình vận chuyển quốc tế. Các mặt hàng như thiết bị điện tử có pin Lithium, chất lỏng, hóa chất, thực phẩm, dược phẩm, hàng dạng bột hay hàng giá trị cao thường được kiểm tra kỹ hơn do có yêu cầu đặc biệt về an toàn và pháp lý.
Việc hiểu rõ quy định của từng nhóm hàng sẽ giúp người gửi chủ động chuẩn bị hồ sơ, giảm nguy cơ phát sinh chi phí hoặc chậm trễ, đồng thời đảm bảo kiện hàng được vận chuyển an toàn và đúng tiến độ.
Tham khảo thêm:
- Gửi hàng pin và thiết bị điện tử cần lưu ý gì?
- Danh mục hàng hóa cấm theo quy định của icao và iata
- Dịch vụ gửi hàng đi nước ngoài tại Cần thơ
