Khi nào cần C/O? Có bắt buộc với mọi lô hàng không?
Trong xuất nhập khẩu, C/O (Certificate of Origin – Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa) là một trong những chứng từ thường gây nhiều thắc mắc, đặc biệt với doanh nghiệp mới. Không ít trường hợp lô hàng bị chậm thông quan hoặc không được hưởng ưu đãi thuế chỉ vì hiểu sai vai trò của C/O hoặc chuẩn bị không đúng thời điểm. Vậy khi nào cần C/O, và C/O có bắt buộc với mọi lô hàng hay không? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất, cách sử dụng và những trường hợp thực tế cần hoặc không cần C/O.
1. C/O là gì và vai trò trong xuất nhập khẩu
C/O là chứng từ do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp, nhằm xác nhận nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa. Trong hoạt động thương mại quốc tế, C/O được sử dụng để:
-
Xác định hàng hóa có đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan
-
Áp dụng các biện pháp quản lý thương mại
-
Phục vụ thống kê và kiểm soát xuất xứ
C/O không phải là chứng từ thương mại, mà là chứng từ mang tính pháp lý về xuất xứ.
2. Khi nào cần C/O?
Không phải lô hàng nào cũng bắt buộc phải có C/O. Tuy nhiên, C/O cần thiết trong các trường hợp sau:
2.1. Khi người nhập khẩu muốn hưởng ưu đãi thuế quan
Đây là lý do phổ biến nhất để xin C/O. Khi hàng hóa đáp ứng quy tắc xuất xứ theo các hiệp định thương mại tự do, người nhập khẩu có thể được:
-
Giảm thuế nhập khẩu
-
Miễn thuế nhập khẩu
Trong trường hợp này, C/O là điều kiện bắt buộc để cơ quan hải quan nước nhập khẩu áp dụng mức thuế ưu đãi.
2.2. Khi nước nhập khẩu yêu cầu bắt buộc
Một số quốc gia hoặc mặt hàng yêu cầu C/O như điều kiện để:
-
Thông quan
-
Kiểm soát hạn ngạch
-
Áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại
Nếu không nộp C/O theo yêu cầu, hàng có thể bị giữ hoặc không được phép nhập khẩu.

2.3. Khi hợp đồng thương mại quy định phải có C/O
Trong nhiều hợp đồng xuất khẩu, người mua yêu cầu người bán cung cấp C/O để:
-
Chứng minh nguồn gốc hàng hóa
-
Phục vụ thủ tục nhập khẩu tại nước sở tại
Dù pháp luật không bắt buộc, nhưng nếu hợp đồng đã quy định, người xuất khẩu vẫn phải thực hiện.
3. Khi nào không cần C/O?
C/O không bắt buộc trong mọi trường hợp. Một số tình huống không cần xin C/O bao gồm:
3.1. Khi không yêu cầu hưởng ưu đãi thuế
Nếu người nhập khẩu chấp nhận áp dụng thuế suất MFN hoặc thuế thông thường, thì C/O không phải là chứng từ bắt buộc.
3.2. Hàng xuất khẩu phi mậu dịch
Các lô hàng:
-
Quà biếu, quà tặng
-
Hàng cá nhân
-
Hàng mẫu không thanh toán
thường không yêu cầu C/O, trừ khi nước nhập khẩu có quy định riêng.
3.3. Hàng hóa giá trị thấp
Với các lô hàng giá trị nhỏ, nhiều quốc gia cho phép:
-
Miễn nộp C/O
-
Thay thế bằng tự chứng nhận xuất xứ
Tuy nhiên, chính sách này khác nhau tùy từng nước và từng hiệp định.
4. Các loại C/O phổ biến hiện nay
Tùy theo thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp có thể cần các loại C/O khác nhau:
-
C/O form A: Ưu đãi cho các nước phát triển dành cho nước đang phát triển
-
C/O form B: Không ưu đãi
-
C/O form D: Hiệp định ATIGA (ASEAN)
-
C/O form E: Hiệp định ASEAN – Trung Quốc
-
C/O form CPTPP, EVFTA, UKVFTA: Các FTA thế hệ mới
Việc chọn đúng loại C/O là yếu tố then chốt để hưởng ưu đãi thuế.
5. Điều kiện để xin cấp C/O
Để được cấp C/O, hàng hóa phải:
-
Đáp ứng quy tắc xuất xứ của hiệp định tương ứng
-
Có hồ sơ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu
-
Có quy trình sản xuất phù hợp
Doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ hồ sơ từ khâu mua nguyên liệu đến sản xuất để tránh bị từ chối cấp C/O.
6. Rủi ro khi không có hoặc sử dụng sai C/O
Việc không có hoặc dùng sai C/O có thể dẫn đến:
-
Không được hưởng ưu đãi thuế
-
Bị truy thu thuế nhập khẩu
-
Bị nghi ngờ gian lận xuất xứ
-
Tăng nguy cơ bị kiểm tra sau thông quan
Trong bối cảnh gian lận xuất xứ ngày càng bị siết chặt, C/O ngày càng được kiểm soát nghiêm ngặt.

7. Doanh nghiệp nên làm gì để sử dụng C/O hiệu quả?
Để tránh rủi ro, doanh nghiệp nên:
-
Xác định ngay từ đầu có cần C/O hay không
-
Thống nhất với người mua về loại C/O cần dùng
-
Chuẩn bị hồ sơ xuất xứ bài bản
-
Theo dõi cập nhật quy định của từng hiệp định
Việc chủ động trong quản lý C/O giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí thuế và giảm rủi ro pháp lý.
8. Kết luận
C/O không bắt buộc với mọi lô hàng, nhưng lại đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong những trường hợp liên quan đến ưu đãi thuế và yêu cầu pháp lý của nước nhập khẩu. Hiểu rõ khi nào cần C/O và khi nào không sẽ giúp doanh nghiệp tránh lãng phí thời gian, chi phí và hạn chế rủi ro trong xuất nhập khẩu.
Đối với doanh nghiệp mới, việc nắm vững bản chất C/O là bước nền tảng để tham gia thương mại quốc tế một cách bài bản và bền vững.
Freight Forwarder là gì? Vai trò của Forwarder trong vận tải quốc tế
Lựa chọn thời điểm gửi hàng hợp lý để tránh phụ phí

