Thế nào là hàng phi mậu dịch? Cách khai báo đúng theo quy định hải quan
Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, không phải mọi lô hàng đều mang mục đích mua bán thương mại. Rất nhiều trường hợp hàng hóa được gửi đi hoặc nhận về với mục đích cá nhân, biếu tặng, trưng bày, nghiên cứu hoặc sử dụng nội bộ. Những lô hàng này được xếp vào nhóm hàng phi mậu dịch. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít cá nhân và doanh nghiệp vẫn hiểu sai khái niệm này, dẫn đến việc khai báo không chính xác, gây chậm thông quan hoặc phát sinh chi phí không cần thiết.
Vậy hàng phi mậu dịch là gì, bao gồm những loại nào và cách khai báo hàng phi mậu dịch ra sao để đúng quy định hải quan? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ và áp dụng đúng trong thực tế.
Hàng phi mậu dịch là gì?
Hàng phi mậu dịch là hàng hóa xuất khẩu hoặc nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại, không phục vụ hoạt động mua bán, trao đổi sinh lợi. Việc gửi hoặc nhận hàng không đặt trọng tâm vào yếu tố thanh toán hay lợi nhuận, mà chủ yếu phục vụ nhu cầu cá nhân, hành chính, nghiên cứu, trưng bày hoặc quan hệ đối ngoại.
Nói cách khác, hàng phi mậu dịch là hàng hóa không dùng để kinh doanh, không bán lại trên thị trường, dù trong một số trường hợp vẫn có thể phát sinh giá trị khai báo để phục vụ mục đích tính thuế và thống kê hải quan.
Các loại hàng phi mậu dịch phổ biến
Trong thực tế làm thủ tục hải quan, hàng phi mậu dịch thường xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.
Thứ nhất là hàng quà biếu, quà tặng. Đây là nhóm phổ biến nhất, bao gồm quà cá nhân gửi cho người thân, bạn bè ở nước ngoài hoặc quà biếu đối tác, tổ chức mà không kèm điều kiện mua bán.
Thứ hai là hàng mẫu, hàng trưng bày. Loại hàng này thường được gửi đi để giới thiệu sản phẩm, thử nghiệm thị trường hoặc trưng bày tại hội chợ, triển lãm. Hàng mẫu không dùng để bán và thường có giá trị thấp hoặc không có giá trị thương mại.
Thứ ba là hành lý cá nhân và tài sản di chuyển. Bao gồm đồ dùng cá nhân khi đi công tác, du học, định cư hoặc hành lý vượt tiêu chuẩn ký gửi theo quy định của hãng vận chuyển.
Thứ tư là hàng viện trợ, tài trợ, từ thiện. Đây là hàng hóa được gửi hoặc nhận nhằm mục đích nhân đạo, hỗ trợ cộng đồng hoặc phục vụ tổ chức phi lợi nhuận.
Hàng phi mậu dịch có phải đóng thuế không?
Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là cho rằng hàng phi mậu dịch luôn được miễn thuế. Trên thực tế, hàng phi mậu dịch không đồng nghĩa với miễn thuế tuyệt đối.
Việc miễn hay không miễn thuế phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giá trị lô hàng, loại hàng hóa, đối tượng nhận hàng và quy định cụ thể của từng quốc gia. Trong nhiều trường hợp, nếu giá trị vượt mức miễn thuế hoặc hàng hóa thuộc danh mục chịu thuế, hải quan vẫn tiến hành thu thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng như bình thường.
Do đó, việc khai báo trung thực và hiểu rõ chính sách thuế là yếu tố then chốt để tránh bị truy thu hoặc xử phạt.
Phân biệt hàng phi mậu dịch và hàng mậu dịch
Điểm khác biệt cốt lõi giữa hàng phi mậu dịch và hàng mậu dịch nằm ở mục đích sử dụng. Hàng mậu dịch phục vụ hoạt động kinh doanh, mua bán và tạo lợi nhuận, trong khi hàng phi mậu dịch không nhằm mục đích này.
Ngoài ra, hai loại hình này còn khác nhau về chứng từ sử dụng, hình thức khai báo và cách cơ quan hải quan đánh giá rủi ro. Việc khai sai loại hình, chẳng hạn khai hàng kinh doanh thành hàng phi mậu dịch để giảm thuế, được xem là hành vi vi phạm và có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Chứng từ cần chuẩn bị khi khai báo hàng phi mậu dịch
Mặc dù không mang tính thương mại, hàng phi mậu dịch vẫn bắt buộc phải có bộ chứng từ đầy đủ để làm thủ tục hải quan.
Thông thường, bộ hồ sơ sẽ bao gồm hóa đơn phi thương mại, trong đó ghi rõ hàng hóa không có giá trị thương mại và giá trị khai báo chỉ phục vụ mục đích hải quan. Ngoài ra, có thể cần packing list nếu hàng có nhiều kiện hoặc nhiều chủng loại.
Quan trọng hơn, người khai cần chuẩn bị giấy tờ chứng minh mục đích phi mậu dịch của lô hàng, chẳng hạn thư biếu tặng, thư xác nhận hàng mẫu hoặc giấy xác nhận viện trợ. Với cá nhân, giấy tờ tùy thân cũng là thành phần không thể thiếu.
Cách khai báo hàng đúng quy định
Để khai báo hàng phi mậu dịch đúng và hạn chế rủi ro, người gửi và người nhận cần lưu ý một số điểm quan trọng.
Trước hết, phải xác định đúng bản chất lô hàng. Nếu hàng hóa có dấu hiệu kinh doanh, số lượng lớn hoặc giá trị cao, việc cố tình khai phi mậu dịch có thể bị hải quan nghi ngờ và kiểm tra kỹ.
Thứ hai, mô tả hàng hóa cần rõ ràng và cụ thể. Tránh sử dụng các mô tả chung chung, thiếu thông tin, vì điều này dễ dẫn đến việc bị yêu cầu bổ sung hồ sơ hoặc kiểm tra thực tế hàng.
Thứ ba, khai báo giá trị hợp lý. Dù không mang tính thương mại, giá trị khai báo vẫn cần phản ánh tương đối đúng thực tế để phục vụ công tác quản lý và tính thuế khi cần thiết.
Cuối cùng, cần lựa chọn loại hình khai báo phù hợp trên tờ khai hải quan, đảm bảo thống nhất giữa chứng từ và nội dung khai.
Những lỗi thường gặp khi khai hàng
Nhiều trường hợp hàng bị giữ tại hải quan bắt nguồn từ việc khai sai loại hình hoặc chuẩn bị chứng từ không phù hợp. Các lỗi phổ biến bao gồm sử dụng hóa đơn thương mại cho hàng phi mậu dịch, không chứng minh được mục đích sử dụng, khai giá trị quá thấp hoặc mô tả hàng hóa không rõ ràng.
Những sai sót này không chỉ làm chậm thời gian thông quan mà còn có thể dẫn đến truy thu thuế hoặc xử phạt hành chính.
Kết luận
Hàng phi mậu dịch là loại hình quen thuộc nhưng lại rất dễ bị hiểu sai trong quá trình làm thủ tục xuất nhập khẩu. Việc nắm rõ khái niệm, phân loại đúng và khai báo chính xác ngay từ đầu sẽ giúp cá nhân và doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý, tiết kiệm thời gian và chi phí.
Trong bối cảnh cơ quan hải quan ngày càng siết chặt kiểm tra, việc khai báo hàng phi mậu dịch đúng quy định không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là yếu tố quyết định đến hiệu quả của toàn bộ quá trình vận chuyển quốc tế.
Xem thêm:
TẦM QUAN TRỌNG CỦA VẬN CHUYỂN QUỐC TẾ TRONG CHUỖI CUNG ỨNG HIỆN ĐẠI
Vì sao hàng bị trả về nước gửi? Các nguyên nhân phổ biến trong vận chuyển quốc tế
